7 . شايد جهل به وجه حكم بوده از وجوب و استحباب يا حرمت و كراهت . 8 . شايد خبر اين فتوا و اجتهاد به رأى به آنها نرسيده بود تا انكار كنند . 9 . شايد دو يا چند عامل از اين عوامل دست به دست هم داده و موجب سكوت شده بود . 10 . شايد برخى از مردمان انكار هم كردند ، ولى خبر انكارشان به ما نرسيد . با توجه به اينكه انگيزه‌هاى خفا و عوامل اخفا بسيار و شمارش‌نشدنى بود ، با اين‌همه احتمالات ، چگونه مىتوان سكوت ساير صحابه را علامت موافقت و رضايت گرفت ؟ ! ثالثا ، اساسا ما قبول نداريم كه باقى صحابه سكوت نموده باشند ، و فقط كافى است كه يك نفر از صحابه كه رأى او در فتاوى معتبر است مخالفت كند و اجتهاد به راى را انكار نمايد كه در اين صورت اجماع تحقق پيدا نمىكند ، تا چه رسد به اينكه شخصيت‌هاى بزرگوارى و عدهء كثيرى از صحابه اين امر را انكار فرموده باشند و خوشبختانه انكار اجتهاد به رأى و تخطئه اين معنا از سوى گروهى از صحابه به ثبت رسيده نظير ابن عباس و ابن مسعود و ابن عمر و حتى از خود عمر بن الخطاب هم تخطئه اين نظريه نقل شده كه غزالى كلمات اين عده را به اضافهء عده ديگر در كتاب المستصفى ( ج 2 ، ص 247 و 248 ) آورده و ما به ذكر همان‌ها اكتفا مىكنيم : « و قال عمر اياكم و اصحاب الرأى فانهم اعداء السنن اعيتهم ( عاجز گردانيده ) الاحاديث ان يحفظوها فقالوا بالرأى فضلوا و اضلوا ، و قال على و عثمان - رضى اللّه عنهما - لو كان الدين بالراى لكان المسح على باطن الخف اولى من ظاهره و قال عمر - رضى اللّه عنه - اتهموا الرأى على الدين فان الرأى منا تكلف و ظن و ان الظن لا يغنى من الحق شيئا و قال ايضا ان قوما يفتون بآرائهم و لو نزل القرآن لنزل بخلاف ما يفتون و قال ابن مسعود قراؤكم و صلحاؤكم يذهبون و يتخذ الناس رؤساء جهالا ليقيسون ما لم يكن بما كان و قال ايضا ان حكمتم فى دينكم بالرأى احللتم كثيرا مما حرمه اللّه و حرمتم كثيرا مما احله اللّه و قال ابن عباس ان اللّه لم يجعل لأحد ان يحكم فى دينه برأيه و قال اللّه تعالى لنبيه عليه السّلام : لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّهُ و لم يقل بما رأيت و قال اياكم و القياس فما